• default style
  • blue style
  • green style
  • red style
  • orange style
Saturday 23 Sep 2017
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

ΞΗΡΟΦΘΑΛΜΙΑ - ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΞΗΡΟΥ ΟΦΘΑΛΜΟΥ

Ο κερατοειδής είναι το παράθυρο του ματιού. Είναι το πρόσθιο διαφανές ελαστικό τμήμα του βολβού από το οποίο διέρχεται το φώς, με ρόλο καθοριστικό για την όραση. Η διαφάνεια του κερατοειδούς οφείλεται στην ιδιαίτερη αρχιτεκτονική μεταξύ των ινών κολλαγόνου και στην πλήρη απουσία αγγείων.

Το λεπτό στρώμα δακρύων που καλύπτει τη πρόσθια επιφάνεια του κερατοειδούς ονομάζεται προκεράτια δακρυϊκή στιβάδα και η λειτουργία του είναι να διατηρεί λεία την οπτική επιφάνεια του κερατοειδούς, να ενυδατώνει και να παρέχει οξυγόνο στον κερατοειδή, να συμβάλει στην αμυντική προάσπιση του ματιού και τέλος λειτουργεί ως λιπαντικό μεταξύ βολβού και βλεφάρων.

Η προκεράτια δακρυϊκή στιβάδα αποτελείται από τρία στρώματα : μια εξωτερική ελαιώδη μικροστιβάδα που είναι εκτεθειμένη στον αέρα, μια υδάτινη μεσαία στιβάδα και μια εσωτερική βλεννώδη στιβάδα που είναι σε επαφή με το επιθήλιο του κερατοειδούς.

Ξηροφθαλμία είναι η κατάσταση στην οποία η προκεράτια δακρυϊκή στιβάδα είναι ανεπαρκής και δεν μπορεί να εκπληρώσει τη φυσιολογική της λειτουργία. Μπορεί να παρατηρηθεί σε όλες τις ηλικίες, αλλά είναι πιο συχνή μετά τα 60 χρόνια και ιδιαίτερα στις γυναίκες. Συνοδεύεται συνήθως από φλεγμονή και αν δεν αντιμετωπισθεί μπορεί να οδηγήσει σε επώδυνα μάτια με εξελκώσεις και ουλές στον κερατοειδή και διαταραχές στην όραση.

xirofthalmia1

 

 

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ ΞΗΡΟΦΘΑΛΜΙΑΣ

Η έλλειψη δακρύων μπορεί να οφείλεται σε ανεπαρκή παραγωγή ή σε υπερβολική εξάτμιση. Ας δούμε τις κυριότερες αιτίες και καταστάσεις που συνοδεύονται από ξηροφθαλμία:

  • Φάρμακα όπως αντι-ισταμινικά, αντι-υπερτασικά, ηρεμιστικά, αντικαταθλιπτικά, αντιπαρκινσονικά, αντισυλληπτικά, οιστρογόνα κα.
  • Παθήσεις των βλεφάρων όπως οι χρόνιες βλεφαρίτιδες και η ανεπάρκεια των αδένων των βλεφάρων, η ατοπική και η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και η ροδόχρους ακμή
  • Εγκυμοσύνη
  • Εμμηνόπαυση και ιδιαίτερα η πρόωρη
  • Η προχωρημένη ηλικία στατιστικά σχετίζεται συχνότερα με ξηροφθαλμία
  • Χειρουργικές επεμβάσεις και ιδιαίτερα η lasik η οποία προκαλεί ξηροφθαλμία διάρκειας 3-6 μηνών
  • Εγκαύματα των ματιών χημικά ή θερμικά
  • Αλλεργίες
  • Υπερβολική χρήση υπολογιστή και γενικότερα οθονών
  • Χρόνια χρήση φακών επαφής - κατάχρηση - ποιότητα φακών
  • Υπερ- ή υπο-βιταμίνωση ιδιαίτερα η βιταμίνη Α
  • Αυτοάνοσα νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σύνδρομο sjögren, ο ερυθηματώδης λύκος και άλλα νοσήματα του κολλαγόνου
  • Χρόνιες επιπεφυκίτιδες που οφείλονται σε διάφορες παθήσεις, λοιμώξεις, επαφή με χημικές ουσίες 
  • Θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια 
  • Πάρεση του προσωπικού νεύρου

 

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ 

 Τα συμπτώματα συνίστανται σε ερεθισμό, πόνο, ερυθρότητα, αίσθημα καύσου, αίσθημα ξένου σώματος ή αίσθημα «άμμου» στα μάτια, φωτοφοβία, μεταβολές της όρασης και επεισόδια δακρύρροιας που αυξάνονται με τον αέρα, τον καπνό, τη ζέστη, την παρατεταμένη χρήση των ματιών πχ στην τηλεόραση, στον υπολογιστή, στο διάβασμα. Η κλινική εικόνα με τις αλλοιώσεις της επιφάνειας του επιπεφυκότα και του κερατοειδούς περιγράφεται με τον όρο ξηρά κερατοεπιπεφυκίτιδα.

xirofthalmia2

xirofthalmia3

Διαγνωστικά test που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση και την εκτίμηση της βαρύτητας της ξηροφθαλμίας είναι τα εξής :

-          μέτρηση του δακρυϊκού μηνίσκου στο κάτω βλεφαρικό χείλος

-          χρώση του κερατοειδή με φλουοροσκεϊνη

-          χρώση με διάλυμα rose Bengal

-          μέτρηση του brake up time (BUT)

-          schirmer test χωρίς και με τοπική αναισθησία

-     βιομικροσκόπιση κερατοειδή και επιπεφυκότα για εκτίμηση της βαρύτητας των βλαβών

 

xirofthalmia4

 

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΞΗΡΟΦΘΑΛΜΙΑΣ

 Η επιτυχής θεραπευτική αντιμετώπιση πρέπει να στηρίζεται σε τρεις άξονες :

  1.  Άρση του αιτίου που προκαλεί ή επιδεινώνει την ξηροφθαλμία. Για το σκοπό αυτό είναι απαραίτητη η λήψη λεπτομερούς ιστορικού και η σχολαστική οφθαλμολογική εξέταση. Η αντιμετώπιση της   βλεφαρίτιδας, η θεραπεία της ροδόχρους ακμής ή άλλων δερματοπαθειών, η αλλαγή των φαρμάκων που   μπορεί να θεωρούνται υπεύθυνα, η μείωση της χρήσης των φακών επαφής ή διακοπή τους για ικανό διάστημα, ο περιορισμός  της χρήσης υπολογιστή και η αποφυγή έκθεσης σε κλιματιστικά ή χημικούς παράγοντες. Ακόμη η θεραπεία κάθε υποκείμενου νοσήματος όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σύνδρομο sjögren, η  θυρεοειδοπάθεια, οι αλλεργίες, οι λοιμώξεις κλπ.

   2.  Αναπλήρωση της χαμένης υγρασίας των ματιών.  Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά, καθημερινά και με συχνότητα ανάλογη με τη βαρύτητα της νόσου. Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επιχειρηθεί απόφραξη των δακρυϊκών σημείων με βύσματα σιλικόνης (punctal plugs) τα οποία τοποθετούνται πολύ εύκολα στο ιατρείο. Τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος η χρήση αυτόλογου ορού μετά από αιμοληψία του ασθενούς.

   3.  Έλεγχος της οξείας ή χρόνιας φλεγμονής.  Για τα μεν οξέα επεισόδια φλεγμονής συνήθως χρησιμοποιούνται σταγόνες κορτικοειδών για σύντομο χρονικό διάστημα ανάλογα με τη βαρύτητα. Για τη χρόνια επίμονη φλεγμονή χρησιμοποιείται τοπικά κυκλοσπορίνη για διάστημα μηνών. Τέλος προληπτικά και για τον περιορισμό του ερεθισμού και των συμπτωμάτων μπορούν να χορηγηθούν ω3 λιπαρά οξέα.

Γενικά η ξηροφθαλμία είναι μια χρόνια κατάσταση που μπορεί να επηρεάζεται από συνδυασμό παραγόντων, συχνά με εξάρσεις και υφέσεις,  γι'αυτό και η αντιμετώπισή της πρέπει να είναι διαρκής και να τροποποιείται σύμφωνα με τις υποδείξεις του υπεύθυνου οφθαλμίατρου.

 

ΑΠΟΤΕΛΕΙ Η ΞΗΡΟΦΘΑΛΜΙΑ ΕΜΠΟΔΙΟ ΓΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΗΣ ΜΥΩΠΙΑΣ ΜΕ LASER ?

Σημαντικό ποσοστό ατόμων που πάσχουν από ελαφρά ή μέτρια ξηροφθαλμία είναι ασφαλές να προχωρήσουν σε laser με την προϋπόθεση ότι έχει γίνει έγκαιρη και υπεύθυνη εκτίμηση της κατάστασης 1-2 μήνες πριν την επέμβαση.  Στο χρονικό διάστημα αυτό γίνεται εντατική προετοιμασία των ξηρών ματιών και των βλεφάρων ώστε να εξαλειφθεί πλήρως η φλεγμονή και να αποκατασταθεί η φυσιολογία της οφθαλμικής επιφάνειας μέχρι την ημέρα του χειρουργείου. Βεβαίως πολύ σοβαρές ξηροφθαλμίες και ιδιαίτερα αυτές που οφείλονται σε αυτοάνοσα νοσήματα του κολλαγόνου αποτελούν αντένδειξη για διαθλαστική χειρουργική.